دایره مینا

منتخب آثار وپژوهشهای دکتر حمید رضا ابراهیم زاده

دایره مینا

منتخب آثار وپژوهشهای دکتر حمید رضا ابراهیم زاده

دایره مینا

مجموعه مقالات. اشعار وآثار علمی .پژوهشی. فرهنگی. اجتماعی دکتر حمیدرضا ابراهیم زاده

آخرین مطالب

آفتاب ومهتاب مقام والدین

چهارشنبه, ۱۳ دی ۱۳۹۶، ۰۱:۳۰ ب.ظ

                                           

اوســت جــاودانـه تا ابــد

 

 در قرآن  درباره پدر و مادر  اینگونه سفارش شده است .(آیات 23 و 24 سوره اسرا )

 میفرماید که: و حکم قطعی پروردگار اینست که  جز او را نپرستید و به پدر و مادر تان نیکی کنید. حال اگر در نزد تو یکی یا  هردو به کهنسالی رسیدند به آنان اف مگو و برآنها فریاد مزن و سخن درشت مگو و با آنان سخنی کریمانه بگو. و از روی مهربانی در برابر ایشان بالهای خضوع و ذلت فرود آور. و بگو پروردگارا هر دو را رحمت کن به پاس آنکه مادر مرا از خردسالی تربیت کرد آنقدر به نیکی و نکو داشت تأکید شده که ذات اقدس ربوبی از پرستش ایشان بجای خود بر حذر داشته است.

 بنابراین در دستور دینی: نیکی به پدر و مادر واجب است است .( و بالوالدین احسانا ) که نتایج  دنیوی و اخروی  به ارمغان دارد .

  سه  نوع پدر و مادر داریم :

 1 - پدر و مادر صلبی ( شامل  والدین جوان – والدین میانسال و پیر )

 2- پدر و مادر غیر صلبی  (مادر خوانده و پدر خوانده )

 3- پدر ومادر معنوی: پیامبر اکرم و امامان و مراجع تقلید و علما و اساتید و معلمان

   از لحاظ مالی : والدین  ثروتمند و دارای اقتدار روحی و سلامت جسمی  و بنیه مالی عالی – والدین عادی ( والدین خوش خلق و دارای حوصله  و از لحاظ مالی متوسط ) – والدین ضعیف ( والدین فقیر  و از لحاظ تندرستی بیمار) که به هر سه گروه باید نیکی کرد فقط بخاطر حق والدین و نه وضعیت مالی و جسمی که نیکی به ایشان فقط برآوردن حوائج مالی نیست بلکه امداد عاطفی و افشائ محبت به ایشان است. نیکی واقعی آن است که شما به والدین بیمار ، کم حوصله و از لحاظ بنیه مالی متوسط و ضعیف را تحمل کنی وگرنه والدین گشاده دست و متمول و خوش اخلاق که اصطعکاک ندارند و تحملشان آسان و توقعات آنچنانی از فرزندان  ندارند. ( و هزار البته همه والدین برای فرزندانشان در هر شرایطی سلامتی و سعادتمندی ایشان را آرزومندند )

  به راستی خواسته ما از زندگی چیست؟ :

 - سعادت معنوی : نام و یاد نیک در دنیا و عقبا، آسانی و رفاه اخروی . 

 - سعادت دنیوی :  سلامتی  و تمول  و تمکن مالی  داشتن امکاناتی مانند  ماشین، منزل، شغل ، تحصیل و ازدواج و فرزندانی سالم و نیکو و احساس مهم بودن و آبرومند زیستن.

  فرزندان برگردن والدین 3 تا حق دارند :

 1-  نام نیک برای فرزندان

 2- ازدواج در حد بضاعت ( فراهم کردن مقدمات ازدواج ملاک است ونه هزینه‌های گزاف و غیر ضروری و غیر متعارفی که متأسفانه امر ازدواج را به حاشیه سوق داده است.)

 3- تربیت دینی شایسته ( آموزش دین و قرآن ) و دانش اندوزی

  اما حقوق والدین از نگاه امام سجاد - رساله حقوق :

     «حق مادرت اینست که بدانی او تو را در جایی نگه داشته که کسی نگه نمیدارد و از میوه دلش به تو داده که کسی به کسی نمیدهد و از تو با همه وجودش از چشم و گوش و دست و پا و مو و پوست با شادمانی و سرور، نگهبانی و نگهداری کرده و ناملایمات غم و اندوه و نگرانی‌ها را تحمل میکند و شادمان و خرم است که تو را سیر نماید و خود گرسنه بماند تو را بپوشاند خود برهنه باشد تو را سیراب کند و خود تشنه بماند خود در آفتاب باشد و بر تو سایه افکند با تحمل مشقت، آرامش و تنعم تو را فراهم سازد و با پذیرش رنج بیخوابی تو را از لذت خواب بهره مند سازد شکمش ظرف وجود تو و دامنش پناهگاه تو و سینه‌اش چشمه جوشانی برای رفع عطش تو و جانش فدای تو و سرد و گرم روزگار را بخاطر تو پذیرا گشته است؛ پس باید به پاس این همه محبت و زحمت شکرگذار او باشی و هرگز نمی توانی، مگر خدایت یاری کند .»

 در قرآن کریم سوره اسراء آیه 24 فرموده : و قضی ربک الا تعبدوا الا ایاه و بالوالدین احسانا.

 1)  پرستش را برای غیر خدا مذموم دانسته یعنی مال پرستی، جمال پرستی، پول پرستی، مقام و شخص پرستی، کعبه پرستی، امام پرستی، شیطان پرستی و هر چه غیر او ممنوع است. 

 درباره والدین قرابت واژه ی پرستش را آورده است . خداوندی که خیلی غیرت دارد در این قسمت کوتاه آمده و احسان بوالدین را اجباری می‌داند.

 فرزند ده حق به بدن والدینش را باید متحمل شود. البته از 80 حق که 40 تا در حیات و 40 تا پس از فوت که 40 تای آن درحیات  که شامل 10 تا به بدن 10 تا به زبان 10 تا به دل و قلب و 10 تا به مال است.

   بدن  :

 1-  خدمت کند . ماساژ و نوازش وبوسیدن وتیمار داری...

 2- با کمال حرمت آنها را نگهدارد.

 3- جلوی آنها ننشیند پشت سرشان بنشیند.

 4- از فرمانشان ( مشروع ) بی محابا پیروی کند چون واجب شرعی است .

 5- روزه مستحبی بدون اجازه شان نگیرد.

 6- بدون رضایت به سفر غیر واجب عینی نرود .

 7- جلوی پایشان به احترام برخیزد و پایین بنشیند.

 8- پشت سرشان راه برود (  معلم دوره راهنماییمان همیشه میگفت :کره اسب از نجابت پشت سر مادرش حرکت میکند. ولی کره خر از خریت پیش و روی مادرست. )

 9- با مهربانی وتبسم به آنان نگاه کند .

10 - آماده خدمتگذاری به آنان باشد .

  زبان :

 1- با تندی به آنان سخن نگوید .

 2- صدایش را بر آنها بلند نکند .

 3- گستاخی و پرخاش نکند .

 4- به اسم صداشان نزند و بگوید مادرجان ، پدرجان

 5- سخن ایشان را قطع نکند .

 6- به آنان امر و نهی نکند .

 7- فریاد نزند .

 8- اُف نگوید و نرنجاند .

 9- با ادب سخن بگوید .

 10- دروغ و یاوه نبافد .

 - در مورد مال دادن به آنها سفارش عجیبی شده و درباره حق دل هم فرموده است تا حد جان و توان باید با ترحم و رأفت سخن گفت .

 - اگر والدین در مضیقه مالی باشند فرزند باید آن را رفع کند یعنی واجب است که حوائج مالیشان را بر آورد .

 - شادشان کند .

 - غمخوارشان باشد .

 -  با دشمنانشان دوستی نکند .

 - از کج خویی آنان نرنجد .

 -  اگر ستم کردند خشمگین نشود و اگر او را زدند دستبوسشان شود .

 -  آرزوی طول عمر برایشان کند و ...

 

آفات عاق والدین : 

 1- در دنیا عذاب می‌شوند .

 2-  بزرگترین گناه کبیره است .

 3- مورد نفرین پیامبر، پدرِ امت است .

 4- مورد خشم خداست .

 5-  از بهشت محروم می شود .

 6-  بهنگام مرگ زبانش از ذکر توحید بسته می‌ماند .

 7-  نمازش قبول نیست .

8-  دعایش مورد اجابت واقع نمی‌شود .

 9- وارد جهنم میشود. ( بخاطر ترک دستورات خدا، کفر و نفاق، پیروی از شیطان،   فراموشی آخرت، ترک نماز )

 10- در قیامت از دیدار  رسول خدا محروم میشود .

 11- به نگاه امام علی زشت ترین گناه است .

 12-  بزرگترین گناه است .

 13- سبب کمی مال و باعث ذلت است، و از مصیبت‌های آخرت است .

 14- ذلیل و خار می شود .

 15- موجب سختی کشیدن هنگام دفن می‌شود .

 16- سبب کوتاهی عمر می‌شود .

  

پیامبر(ص) فرمود :

خود را از نفرین پدر دور کنید که از مافوق ابر بالاتر میرود . و خداوند میفرماید بیاورید تا قبول کنم .

 و همچنین از نفرین مادر خود بپرهیزید که از شمشیر تیزتر است .


 البته در کنوانسیون 11 ماده ای ژنو مسایلی مطرح است که باوجود اتقان بر کرامت انسانی هرگز به وسعت و به اندازه حقوق وکرامت انسان در اسلام نیست .

 مثلاً : دعا در حق فرزند – وفای به عهد – حق آموزش و آداب – جلوگیری از افکار انحرافی – کنترل دوستان ( بخاطر آیه 27 تا 29 سوره فرقان ) 

 هنگامیکه خداوند  در مورد حضرت یحیی علیه السلام میفرماید: او باعاطفه و مهربان بود و به والدینش نیکی مینمود. گردنکش و نافرمان نبود ( بضاعت و جوانی سواد و تقوا و زیباییش را بر والدینش ترجیح نمیداد )سوره مریم آیات 12تا 15

 همچنین از زبان مسیح بزرگوار در سوره مریم آیات29 تا 35 که کودکی سه روزه است میفرماید: و خداوند مرا نسبت به مادرم نیکوکار قرار داده و گردنکش و نافرمان و محروم از رحمت قرار نداده است و... و رسول مکرم اسلام با وجود اینکه از نعمت والدین در خردسالی محروم مانده همواره امت اسلام را نسبت به نکوداشت به والدین توصیه می‌فرمود.که از روایات و سیره‌ی زندگی ایشان و سایر معصومین  میشود چندین جلد کتاب تدوین کرد. بقول یکی از دوستان تو خود بخوان این حدیث مفصل را.

  و حال شما مخاطبان عزیز اگر تمایل به توسعه‌ی این مبحث داشتید نظرات ارزشمندتان را ارائه فرمایید تا در اسرع وقت این مبحث را بیشترتوسعه و پرورش دهم. البته در مورد حقوق فرزندان هم یک مقاله‌ی جدا آماده کردم تا در اولین فرصت در وبلاگ به نمایش بگذارم بازهم البته اگر تمایل مخاطبان مهربانم بود.

 امیدوارم که خداوند سعی مرا و همه‌ی دوستانم را برای پاسداشت مقام والدین بپذیرد و  والدینمان راازماراضی و خشنود بدارد. 


 منبع من: قران مجید ترجمه آیت الله مکارم.

و رساله حقوق امام زین العابدین شرح

و تفسیر آیت الله منتظری (ره)

 

                               حمیدرضا ابراهیم زاده 1390/5/23      

  

  • حمیدرضا ابراهیم زاده

نظرات (۳)

گونه اهل بیت ـ علیهم السلام ـ پدران روحانی و معنوی ما هستند، آیا در بهشت نیز پدران معنوی ما خواهند بود؟ برای تبیین پاسخ این پرسش، توجه به چند نکتة اساسی،‌ حائز اهمیت است: نکته اول. توجه به معنای پدر معنوی در کاربرد روایات است. گرچه در روایات عنوان پدر معنوی، در خصوص پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ و امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ وارد شده است و بیشتر این روایات نیز از خود پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ صادر گردیده و حدود (50) بار این جملة ‌(انا وعلی ابواهذه الامه) در روایات تکرار شده است، ولی با توجه به اینکه سائر ائمه ـ علیهم السلام ـ نیز همان شأن معنوی پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ را نسبت به امت دارند، این عنوان شامل همة ائمه معصومین ـ علیهم السلام ـ میشود و ذکر نام پیامبر و علی ـ علیهما السلام ـ از باب ذکر مصداق اکمل این عنوان میباشد. مخصوصاً اینکه در برخی از روایات، دلیل پدر امت بودن علی ـ علیه السّلام ـ بعد از پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ وصی و خلیفه بودن حضرت، عنوان شده است (انه وصیه و خلیفته)(1) و این استدلال در مورد همة ‌ائمه ـ علیهم السلام ـ صادق میباشد چنانچه امام رضا ـ علیه السّلام ـ تصریح به پدر بودن ائمه ـ علیهم السلام ـ نموده و میفرماید: الامام الانیس الرفیق والوالد الشفیق.(2) یعنی امام ـ علیه السّلام ـ همدم و همراه و پدر بسیار غمخوار و مهربان امت است. نکتة دوم. توجه به حدود و قلمرو پدر معنوی و روحانی است که آیا این ارتباط و پیوند معنوی صرفا دردنیا مطرح است یا اینکه در آخرت نیز آنان پدران معنوی امت اند؟ باتوجه به اینکه روایات مربوط به این موضوع مطلق است و قید دنیوی و یا اخروی را ندارد، لذا از اطلاق این روایات استفاده میشود که پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و ائمه ـ علیهم السلام ـ در دنیا و آخرت، پدران معنوی و روحانی ما هستند زیرا در روابط معنوی، مرز دنیوی وجود نخواهد داشت. منتهی این پدری، در هر کدام از دو نشئة دنیا و آخرت، معنا و اقتضائات خاص خود را خواهد داشت. نکتة سوم. توجه به ملاکات و معیارهای پدری معنوی بودن است. روشن است که معیار و ضابطة برای این نوع پدری، رابطة نسبی و ظاهری نیست. بلکه این رابطه بر اساس پیوندهای روحانی است که میان پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و امت برقرار است. اینکه پیامبر مکرراً لقب (پدر امت) را برای خود و علی ـ علیه السّلام ـ عنوان نموده است از باب تشبیه رابطة معنوی پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و معصومین ـ علیهم السلام ـ نسبت به فرد فرد امت، به رابطة نسبی پدر نسبت به فرزندانش میباشد، همانطوری که پدری و فرزندی ناشی از رابطة نسبی، موجب پیوند شدید عاطفی، ‌روانی و رفتاری میان پدر و فرزند می گردد و حقوق خاصی را میان آنان، پدید میآورد. پدری و فرزندی مبتنی بر پیوند معنوی و روحانی نیز،‌ به مراتب قویتر، عمیقتر، گستردهتر و پایدارتر از پیوند نسبی میباشد و حقوق متناسب با خود را ایجاب میکند. نکتة چهارم. توجه به حقوق متقابل میان پدران معنوی و امت است. مهمترین این حقوق متقابل معنوی عبارت است از: 1.‌حق معرفت و اطاعت (نسبت به پدران معنوی). 2. حق شفاعت و دستگیری و نجات (برای پیروان و امت پدران معنوی). در این جا به عنوان شاهد مطلب به چند نمونه از روایاتی که به توضیح این دو حق مهم پرداخته است، اشاره مینمایم. الف) از پیامبر اکرم ـ صلّی الله علیه و آله ـ نقل شده است که انا و علی ابوا هذه الامه و لحقنا علیهم اعظم من حق ابوی ولادتهم فانا ننقذهم ان اطاعونا من النار الی دار القرار و نلحقهم من العبودیه بخیار الاحرار.(3) یعنی من و علی دو پدر این امت هستیم و حق ما بر آنان بسیار بزرگتر از حقی است که پدر و مادر نسبی آنان بر آنان دارند چون ما هستیم که اگر آنان از ما اطاعت و فرمانبری کنند،‌آنها را از آتش نجات میدهیم و به بهشت میفرستیم و آنان را از بردگی خارج و به گروه برگزیدگان و آزادمردان ملحق میکنیم. ظاهراً این فراز اخیر حدیث اشاره به نقش دنیوی معصومین ـ علیهم السلام ـ دارد و جملة‌قبل از آن نقش نجات بخش اخروی آنان را بازگو نموده است. ب)‌ از امام حسن ـ علیه السّلام ـ نقل شده است: محمد ـ صلّی الله علیه و آله ـ‌و علی ـ علیه السّلام ـ ابوا هذا الامه فطوبی لمن کان بحقهما عارفاً و لهما فی کل الاحوال مطیعاً‌یجعله الله من افضل سکان جناته و یسعده بکراماته و رضوانه.(4) پیامبر و علی پدران این امتاند پس خوشا به حال آنان که نسبت به حق و عظمت مقام آنان شناخت دارند و در همة حالات مطیع فرمان آناناند. خداوند اینها را در بهترین مقامات بهشتی اسکان میدهد و از سعادت و کرامت و رضوان مخصوص خود آنها را بهرهمند میسازد. ج) پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ میفرماید: «انا و علی ابوا هذه الامه من عرفنا فقد عرف الله عزوجل و من انکرنا فقد انکر الله.(5) من و علی پدران این امت هستیم هر کس ما را بشناسد خدا را شناخته و هر که ما را انکار کند خدا را منکر شده است. یعنی برای شناخت خدا از مسیر معرفت ما باید وارد شد. بنابراین اولاً ائمة معصومین ـ علیهم السلام ـ مخصوصاً پیامبر ـ صلّی الله علیه و آله ـ و امیرالمومنین علی ـ علیه السّلام ـ پدران معنوی امت هستند. ثانیاً: این رابطه و پیوند معنوی به زمان و مکان خاصی اختصاص ندارد. ثالثاً: این ارتباط و پیوند روحی و معنوی- که مستلزم معرفت و اطاعت از آنان است- به مراتب عمیق تر، محکم تر، ماندگار تر و ثمر بخش تر از پیوندهای نسبی و عاطفی است. پاورقی: 1. عیون اخبار الرضا ـ علیه السّلام ـ ،‌ج 2،‌ص 85، باب 22،‌حدیث 29. 2. اصول کافی، ج 1، ص 199، باب نادر جامع فی فضل الامام و صفاته،‌حدیث 1. 3. بحارالانوار، ج 66، ص 343،‌باب 38. 4. بحارالانوار،‌ج 23،‌ص 259،‌باب 15. 5. صدوق، کمال الدین، ج 1، ‌باب 24،‌ حدیث 7.
در چهار سوره از قرآن کریم دستور به احسان به والدین بلافاصله بعد از مسئله توحید قرار گرفته این همردیف بودن دو مسئله بیانگر این است که قرآن تا چه حدّ براى والدین احترام قائل است: الف) «لا تعبدون الا اللَّه و بالوالدین احسانا» بقره، 83 جز خداوند یگانه را پرستش نکنید و به پدر و مادر نیکى کنید . ب ) «و اعبدوا اللَّه و لا تشرکوا به شیئا و بالوالدین احساناً» نساء، 36 خدا را بپرستید و هیچ چیز را همتاى او قرار ندهید و به پدر و مادر نیکى کنید. ج ) «الاّ تشرکوا به شیئاً وبالوالدین احساناً» انعام، 151 اینکه چیزى را شریک خدا قرار ندهید و به پدر و مادر نیکى کنید . د ) «و قضى ربک الاّ تعبدوا الاّ ایاه و بالوالدین احساناً اسراء، 23 و پروردگارت فرمان داده جز او را نپرستید و به پدر و مادر نیکى کنید .
با سلام و ادب .در حال حاضر مهمترین مشکل بین جوانان و والدین تفاوت نسل است. از نظر جامعه شناسی معرفت، نگاه آدم‌ها به نسبت گفتمان تاریخی شان تعریف می‌شود از این رو هر گروه سنی گفتمان معرفتی سنی خودشان را دارند. اگر این فضای گفتمان فهمیده شود ارتباط با این گروه ممکن می‌شود در غیر این صورت نمی‌توان با آنان ارتباط برقرار کرد با توجه به این مقدمه استاد ابراهیم زاده در صورت تمایل بفرمایید "والدین یا جوانان؛ کدام یک مقصرند"؟
ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی